KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Ngày soạn: 01/11/2024
Tuần: 9
Tiết 14 - BÀI 7: LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI
( Thời gian thực hiện: 1 tiết )
I. Mục tiêu
1. Kiến thức
- Điều kiện tự nhiên của Lưỡng Hà cổ đại.
- Quá trình thành lập nhà nước Lưỡng Hà cổ đại.
- Những thành tựu văn hoá tiêu biểu của Lưỡng Hà cổ đại.
2. Năng lực
a. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học
tập.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng
vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
b. Năng lực đặc thù:
- Nêu được những tác động của điều kiện tự nhiên với sự hình thành Lưỡng Hà cổ
đại.
- Trình bày được quá trình thành lập nhà nước của người Lưỡng Hà.
- Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hoá ở Lưỡng Hà.
3. Phẩm chất
Nhân ái : Giáo dục tinh thần chung sống hòa bình giữa các cộng đồng dân cư khác
nhau.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGV, SGK Lịch sử và Địa lí 6.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- Lược đồ Lưỡng Hà cổ đại phóng to.
- Một số hình ảnh về những thành tựu văn hóa chủ yếu của Lưỡng Hà cổ đại.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Đối với học sinh:
- SGK Lịch sử và Địa lí 6.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo
yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và chuyển giao nhiệm vụ học tâp
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV giới thiệu về một báu vật của Iraq hiện đang bảo quản tại bảo tàng Anh – Hộp
gỗ thành Ua. “em biết những thông tin gì về báu vật này?”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm và trả lời câu hỏi:
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV mời một vài HS trả lời.
Bước 4: Đánh giá và dẫn dắt vào nội dung bài mới
- GV dẫn dắt vấn đề: “Hộp gỗ thành Ua của người Xu-me có niên đại 3200 năm
TCN. Qua việc phân tích những hình ảnh trên hai mặt chính của nắp hộp : cảnh
hòa bình với những đoàn thương nhân buôn bán, những con lạc đà, hàng hóa,… ;
cảnh chiến tranh, những cổ xe ngựa,.. đã cho thấy hộp gỗ thành Ua của người Xume thể hiện một nền văn minh rực rở thời kì cổ đại. vậy thành Ua ở nơi nào  ?
người Xu-me là ai và nền văn minh được chiếc hộp gỗ khắc họa là nền văn minh
nào, chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học ngày hôm nay. Bài 7 : Lưỡng Hà cổ đại  »
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
2.1 Tìm hiểu điều kiện tự nhiên
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những tác động của điều kiện tự
nhiên với sự hình thành nền văn minh cổ đại Lưỡng Hà.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV giới thiệu kiến thức: Lưỡng Hà là vùng đất nằm trên lưu vực hai con sông Ơphơ-rát và Ti-gơ-rơ, người Hy Lạp cổ đại gọi là Mê-dô-pô-ta-mi, có nghĩa là “vùng
đất giữa hai con sông” (Lưỡng Hà).
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi:
+ Quan sát Hình 7.1 và Hình 7.2 SHS trang 37, 38 và trả lời câu hỏi: Em hãy chỉ ra
điểm khác nhau về điều kiện tự nhiên giữa Ai Cập cổ đại và Lưỡng Hà cổ đại?
+ Điều kiện tự nhiên đó đã mang lại những thuận lợi gì cho cư dân Lưỡng Hà cổ
đại?
- GV mở rộng kiến thức: Giống như sông Nin, sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ cũng
có hai mùa nước lên xuống trong năm, mang lượng phù sa khổng lồ bồi đắp cho
vùng châu thổ và đặc biệt là vùng cửa sông, mở rộng vùng đất này ra biển tới

200km.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm
- Điểm khác nhau về điều kiện tự nhiên giữa Ai Cập cổ đại và Lưỡng Hà cổ đại:
+ Ai Cập cổ đại có sự cô lập khá nhiều về địa hình với sa mạc bao quanh tạo thành
các ranh giới tự nhiên.
+ Lưỡng Hà là vùng bình nguyên rộng mở, bằng phẳng không có biên giới thiên
nhiên hiểm trở, người Lưỡng Hà đi lại dễ dàng và hoạt động buôn bán, trao đổi
hàng hoá với những vùng xung quanh.
- Những thuận lợi mà điều kiện tự nhiên mang lại cho cư dân Lưỡng Hà cổ đại:
+ Nông nghiệp phát triển: trồng chà là, ngũ cốc, rau củ, thuần dưỡng động vật.
+ Nhiều người Lưỡng Hà trở thành thương nhân do việc đi lại dễ dàng, họ đi khắp
Tây Á với những đàn lạc đà chất đầy hàng hóa trên lưng.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
* Sản phẩm học tập:
- Lưỡng Hà nằm trên lưu vực sông Ơ-phơ-rát và Ti-gơ-rơ, là vùng bình nguyên
rộng lớn, bằng phẳng, không có biên giới thiên nhiên hiểm trở.
- Thuận lợi:
+ Phát triển một nền nông nghiệp từ rất sớm
+ Việc buôn bán, trao đổi hàng hóa giữa Lưỡng Hà và những vùng xung quanh
rất phát triển.
2.2: Tìm hiểu quá trình thành lập nhà nước cổ đại ở Lưỡng Hà
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày quá trình thành lập nhà nước
Lưỡng Hà cổ đại.
b. Tổ chức thực hiện
Bước 1: Giao nhiệm vụ nhiệm vụ
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm dựa vào thông
tin mục II và quan sát Hình 7.2 SHS trang 38, 39
trả lời câu hỏi:
1. Nhà nước đầu tiên của Lưỡng Hà cổ đại do ai
xây dựng nên? Vào thời gian nào?
2. Nhà nước Lưỡng Hà có thống nhất không? Vì
sao?
3. Các quốc gia thành thị có đặc điểm gì? Nó
được phân bố như thế nào?
4. Người Xu-me có phải là chủ nhân duy nhất
của vùng Lưỡng Hà không? Quan sát lượt đồ 7.2 Kể tên những thành thị gắn với
những nhà nước ra đời sau giai đoạn Xu-me.
- GV giới thiệu kiến thức: Cũng giống với nhà nước Ai Cập cổ đại, lịch sử các
vương quốc cổ đại Lưỡng Hà cũng kết thúc khi bị xâm lược bởi người Ba Tư vào
năm 539 TCN.
- GV mở rộng kiến thức: trình chiếu giới thiệu cho HS Sơ đồ tiến trình lịch sử nhà
nước Lưỡng Hà cổ đại:

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- GV hướng dẫn, HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Sản phẩm dự kiến:
1. Nhà nước đầu tiên của Lưỡng Hà cổ đại do người Xu-me lập nên vào khoảng
3500 năm TCN
2. Nhà nước Lưỡng Hà không thống nhất vì nó có nhiều quốc gia thành thị.
3. Mỗi quốc gia thành thị bao gồm một thành phố và vùng đất xung quanh lệ thuộc
nó. Tập trung ở vùng hạ lưu hai con sông.
4. Sau người Xu-me, nhiều tộc người khác thay nhau làm chủ vùng đất Lưỡng Hà
và lập nên những vương quốc hùng mạnh. Với những thành thị nổi tiếng: Ba-bilon, Ma-ri, At-sua.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
* Sản phẩm học tập
- Người Xu-me là nhóm người đến cư trú sớm nhất ở Lưỡng Hà. Khoảng 3500
năm TCN, họ xây dựng những nhà nước đầu tiên của người Lưỡng Hà.
- Sau người Sumer, nhiều tộc người khác thay nhau làm chủ Lưỡng Hà
- Năm 539 TCN, Người Ba Tư xâm lượt Lưỡng Hà  vương quốc cổ đại Lưỡng
Hà kết thúc.
2.3: Tìm hiểu những thành tựu văn hóa tiêu biểu
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết về một số thành tựu văn hóa tiêu biểu
của người Lưỡng Hà trên các lĩnh vực: chữ viết và văn học, luật pháp, toán học,
kiến trúc và điêu khắc.
b. Tổ chức thực hiện
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- Yêu cầu HS làm việc cá nhân: kể tên những thành tựu điển hình của văn hóa
Lưỡng Hà cổ đại.
- GV vạch một nhánh của sơ đồ tư duy về các thành tựu văn hóa tiêu biểu, mỗi
nhóm được phân một lĩnh vực.
- GV chia HS thành 3 nhóm, yêu cầu HS đọc thông tin mục III, quan sát các hình
từ Hình 7.3 đến 7.7, thiết kế sơ đồ tư duy những thành tựu tiêu biểu của văn hóa Ai
Cập thông qua trả lời các câu hỏi:
+ Nhóm 1: Trong lĩnh vực chữ viết và văn học người Lưỡng Hà có những thành
tựu tiêu biểu nào? Theo em người Xu-me dùng dụng cụ có hình dạng như thế nào
để khắc chữ trên những phiến đất sét?.
+ Nhóm 2: Trong lĩnh vực luật pháp và toán học người Lưỡng Hà có những thành
tựu tiêu biểu nào? Đọc đoạn tư liệu 7.4 em hãy cho biết vua Ha-mu-ra-bi ban hành
bộ luật để làm gì?
+ Nhóm 3: Trong lĩnh vực kiến trúc và điêu khắc người Lưỡng Hà có những thành
tựu tiêu biểu nào? Người Lưỡng Hà sử dụng loại nguyên liệu gì để xây dựng các
công trình kiến trúc?
- GV mở rộng kiến thức:
+ Một số điều của bộ luật của Ha-mu-ra-bi:
• Điều 1. Nếu một người tố cáo và buộc tội một người khác mà không chứng minh
được, anh ta sẽ bị buộc tội chết.
• Điều 195. Nếu con trai đánh bố của anh ta tay anh ta phải bị chặt đi.
• Điều 196. Nếu đàn ông móc mắt của người đàn ông khác, mắt anh ta cũng bị
móc.
• Điều 197. Nếu đàn ông đánh vỡ xương người đàn ông khác, xương của anh ta
cũng bị đánh vỡ.
• Điều 229. Nếu một người xây dựng một ngôi nhà cho một người đàn ông mà ngôi
nhà bị sụp đổ làm người chủ nhà bị thiệt mạng, người xây nhà sẽ bị buộc tội chết.
+ Ngoài những thành tựu nổi bật trên, người Lưỡng Hà còn phát minh ra bánh xe,
ngày nay được ứng dụng trong lĩnh vực làm bánh xe ô tô, xe máy,...
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, HS đọc SGKvà thực hiện yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV gọi đại diện các nhóm hoàn thành sơ đồ tư duy.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm

- Nhóm 1: Không thể dùng dụng cụ đầu hình tròn hay lông mềm để khắc chữ trên
những phiến đất sắt vì không viết được như vậy. Người Lưỡng Hà dùng dụng cụ
có đầu hình nhọn để khắc chữ viết có hình dạng giống như những chiếc đinh hay
góc nhọn.
- Nhóm 2: Vua ban hành bộ luật để phát huy chính nghĩa ở đời, diệt trừ kẻ gian ác,
không tuân theo luật pháp, làm cho kẻ mạnh không hà hiếp kẻ yếu.
- Nhóm 3: Dùng gạch để làm vật liệu xây dựng, vì họ không có sẵn đá.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
* Sản phẩm học tập
Những thành tựu văn hóa tiêu biểu:
- Chữ viết và văn học: chữ hình nêm, sử thi Gin-ga-mét
- Luật pháp: Luật Ha-mu-ra-bi
- Toán học: giỏi về số học nổi bật là hệ đếm 60.
- Kiến trúc và điêu khắc: vườn treo Ba-bi-lon, hộp gỗ thành Ua,...
3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 1 phần Luyện tập SHS trang 40: Quan sát Lược đồ
Hình 7.2, em hãy cho biết các thành thị của người Xu-me phân bố chủ yếu ở khu
vực nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm
Các thành thị của người Xu-me phân bố chủ yếu ở khu vực: trung và hạ lưu sông
Ti-gơ-rơ và Ơ-phơ-rát.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi thực hành.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 3 phần Vận dụng SHS trang 40: Kể tên những đồ
vật xung quanh em có ứng dụng thành tựu toán học của người Lưỡng Hà cổ đại?
Bước 2: thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn HS thực hiện yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm
Những đồ vật xung quanh em có ứng dụng thành tựu toán học của người Lưỡng
Hà cổ đại: bánh xe, đồng hồ, compa, la bàn cơ học.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV chuẩn kiến thức
Dặn dò HS học bài và chuẩn bị bài mới cho tiết học sau.

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí