Tiết 19 SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

I/ Mục tiêu :
Mô tả một hiện tượng hoặc một thí nghiệm chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát.
Giải thích được một số hiện tượng nhiễm điện do cọ xát trong thực tế.
II/ Chuẩn bị :
Cho mỗi nhóm học sinh :
1 thanh thước nhựa dẹt. 1 thanh thuỷ tinh. 1 mảnh nilông. 1 mảnh phim nhựa. Các vụn nilông. 1 quả cầu bằng nhựa xốp có xuyên sợi chỉ khâu. 1 giá treo miếng nhựa xốp. 1 mảnh vải khô, 1 mảnh len, mỗi mảnh có kích thước 15cm x 15cm.
Bút thử điện loại thông mạch. 1 phích nước nóng và 1 cốc đựng nước.
III/ Tổ chức hoạt động dạy – học :

Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

HĐ 1 : Tổ chức tình huống học tập. (7’)
GV gọi HS mô tả hiện tượng trong ảnh đầu chương III sgk, nêu thêm các hiện tượng khác ?
GV gọi HS nêu mục tiêu của chương III.
Để tìm hiểu các loại điện tích, trước hết ta tìm hiểu một trong các cách nhiễm điện cho các vật là “Nhiễm điện do cọ xát”.
GV thông báo hiện tượng như sgk.
HĐ 2 : Làm thí nghiệm phát hiện vật bị cọ xát có khả năng hút các vật khác. (15’)
Yêu cầu HS đọc TN1, nêu các dụng cụ TN và các bước tiến hành.
GV lưu ý HS trước khi cọ xát các vật phải kiểm tra đưa thước nhựa, mảnh ni lông lại gần giấy vụn, quả cầu bấc có hiện tượng gì xảy ra chưa ?
Cho HS tiến hành TN và ghi kết quả vào bảng.
Từ bảng kết quả TN, HS các nhóm thảo luận làm kết luận.
HĐ 3 : Phát hiện vật bị cọ xát bị nhiễm điện có khả năng làm sáng bóng đèn của bút thử điện. (15’)
Vì sao nhiều vật sau khi cọ xát lại có thể hút các vật khác ?
GV hướng dẫn HS kiểm tra với phương án HS nêu ra.
GV hướng dẫn HS tiến hành TN2.
GV thông báo các vật bị cọ xát có khả
HS quan sát tranh vẽ hình trang 47 sgk, nêu ví dụ khác.
Đọc sgk trung 47, nêu những mục tiêu cần đạt được trong chương III.
HS nêu được : Khi cởi áo len, dạ trong tối thấy chớp sáng li ti và tiếng nổ lách tách.

I/ Vật nhiễm điện :
Thí nghiệm 1 :
HS đọc TN, nêu được dụng cụ TN và các bước tiến hành.
Tiến hành TN theo nhóm, ghi kết quả vào bảng.
Tham gia thảo luận, chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống.
Kết luận 1 : Nhiều vật sau khi cọ xát có khả năng hút các vật khác.


Thí nghiệm 2 :
HS suy nghĩ, nêu phương án trả lời và cách làm TN kiểm tra.
HS tiến hành TN2 theo nhóm. Chú ý quan sát hiện tượng xảy ra, thấy được : bóng đèn của bút thử điện sáng.
HS hoàn thành kết luận 2, thảo luận.
Kết luận 2 : Nhiều vật khi bị cọ xát có khả năng làm sáng bóng đèn.

năng hút các vật khác hoăc có thể làm sáng bóng đèn của bút thử điện. Các vật đó được gọi là các vật nhiễm điện hay vật mang điện tích.
HĐ 4 : Vận dụng – Củng cố. (8’)
Tổ chức cho HS hoạt động nhóm, thảo luận câu hỏi C1, C2, C3. GV chốt lại câu trả lời đúng để HS ghi vào vở.
Qua bài học hôm nay các em cần ghi nhớ điều gì ?
Cho HS đọc phần có thể em chưa biết.
Dặn dò :
Học thuộc phần ghi nhớ.
Làm bài tập 17.1, 17.2, 17.3
Xem bài tiếp theo.
II/ Vận dụng :
HS hoạt động nhóm, thảo luận trả lời các câu hỏi. Ghi vở câu trả lời đúng.
C1 : Khi chải đầu bằng lược nhựa, lược nhựa và tóc cọ xát vào nhau. Cả hai lược nhựa và tóc đều bị nhiễm điện. Do đó tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra.
C2 : Khi thổi bụt trên mặt bàn, luồng gió thổi làm bụi bay đi. Cánh quạt điện khi quay cọ xát mạnh với không khí và bị nhiễm điện, vì thế cánh quạt hút các hạt bụi có trong không khí ở gần nó. Mép cánh quạt chém vào không khí được cọ xát mạnh nhất nên nhiễm điện nhiều nhất. Do đó chỗ mép cánh quạt hút bụi mạnh nhất và bụi bám ở mép cánh quạt nhiều nhất.
C3 : Khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn tivi bằng khăn bông khô, chúng bị cọ xát và bị nhiễm điện. Vì thế chúng hút bụi vải.
- Ghi nhớ : sgk 49